Dispraksi; doğuştan gelen, kişinin motor görevlerini planlama ve işleme kabiliyetini etkileyen bir
güçlüktür. Dispraksi kaslarla ilgili bir durum değil bir motor planlama güçlüğüdür. Çocuk ne istediğini
anlar ancak kendini istenene uyduramaz.
Genel olarak Dispraksiyi temel ve ince motor becerilerinde koordinasyonu ve hareketi etkileyen
güçlük olarak tanımlayabiliriz.
Koordinasyon güçlüğü, sakarlık ile birlikte dil, algı ve düşüncede de kendini gösterir. Dispraksi çocuk
ve yetişkinlerde farklı şekilde olabilir.
Dispraksi’ nin 3 tipi vardır:
1- Oral
2- Sözel ( verbal)
3- Motor
Dispraksik çocukta biri yada bunların üçünün bir kombinasyonu da görülebilir. Çeşitli düzeylerde
olabilir.Dipraksi gizli bir sorundur. Bu bozukluğa sahip çocuklar diğer çocuklar gibi görünür. Bir
becerinin yapılması istendiğinde yaşadığı zorluk, sorunun farkına varılmasında ipucu
verir.Dispraksinin motor korteksin bölümlerinin olgunlaşamamasından kaynaklandığı
düşünülmektedir. Bu bölümler mesajın vücuda tam olarak iletilmesini engeller. Dispraksi nüfusun
%10’unu etkiler ve %70’i de erkeklerde görülür.Dispraksi zekayı etkilemez. Dispraksik çocuk orta yada
orta üstü düzeyde bir zekaya sahiptir.Davranış ve sosyal becerileri etkileyebilir. Spesifik bir öğrenme
güçlüğüdür.
Oral Dispraksi Nedir?
Oral dispraksi, dil/dudak hareketlerini planlama ve oluşturmada örneğin emme, üfleme gibi becerileri
yerine getirmedeki güçlüktür.Bu dolaylı olarak konuşma ve yutma becerilerini de etkiler. Oral
dipraksik bir çocuk dondurma yalama gibi becerilerde salyasını tam olarak kontrol edemeyebilir.
Sözel Dispraksi Nedir?
Sözel dispraksi, konuşma seslerini üretmek için gerekli olan hareketlere başlama, sıralama ve
programlamada yaşanan bir konuşma bozukluğudur.
Sözel dispraksisi olan bir çocuk;
İleri derecede anlaşılmaz bir konuşma sergiler,
Sözcükleri basitleştirir ( örneğin; araba için ‘aba’gibi ),
Tutarsız konuşma örüntüleri vardır,
Sözcük içinde seslerin yerlerini değiştirir (örneğin; “top”—”pot” gibi),
Sesleri çıkarırken aklı karışabilir ve çıkarmak istediği sesi dil dudak hareketiyle arayarak bulmaya
çalışır,
İfade edici dilde gecikme yaşayabilir,
İletişim becerilerine yardımcı olan karmaşık bir jest sistemi kullanabilir,
/Pa-ta-ka/ gibi sesleri ve bu gibi farklı hecelerden oluşan sözcükleri ardışık olarak söylemede güçlük
çekebilir.
Motor Dispraksi Nedir?
Motor dispraksi, bireyin bir yönerge üzerine ya da kendi isteğiyle yaşına uygun becerileri koordineli
ve rahatça doğru şekilde planlama, sıralama ve yerine getirmede yaşadığı zorluktur.
Motor dispraksisi olan bir çocukta;
-Yeni becerileri öğrenmede,
Hareketleri koordine etmede,
El yazısında,
Tutarlı performans göstermede,
Yaşına uygun becerilerde,
Öğrendiklerini genellemede,
Zamanlama ve ritmde,
Kuralları öğrenmede,
Öğrenmenin hızında,
Uzamsal organizasyonda,
Problem çözmede,
Uygun ipuçlarını kullanmada,
Bir beceriyi yerine getirirken ihtiyaç duyulanları analiz etmede zorlukları olabilir.